این مطلب برگرفته شده از کتاب تذکره نصر آبادی یا تذکره الشعراء است که در دوره صفویه و توسط محمد طاهر نصرآبادی به رشته تحریر درآمده است. ایشان در جلد دوم کتاب خود چنین بیان می دارد که جد بزرگوار وی خواجه صدر الدین علی در زمان حکومت شاهرخ تیموری می زیسته است. وی از مالکان بزرگ اصفهان محسوب شده و در زمان خود و در منطقۀ اصفهان از شوکت و جلال بسیاری برخوردار بوده است. نظر به مکنت مالی که وی داشته، در زمان حکومت میرزا سلطان محمد حاکم منصوب شده شاهرخ در اصفهان، اقدام به ساخت سه مدرسه در اصفهان و نصرآباد می نماید. نظر به اینکه ایشان صاحب اموال، زمین ها و حتی مناطق و روستاهای بسیار در منطقه بوده، بخشی از دارایی خود را وقف این مدارس و به ویژه مدرسه نصرآباد، می نماید. از جمله دارایی ایشان که وقف این مدارس شده و در این کتاب بدان اشاره شده تمامی شش دانگ قریه بیدهند جرباذقان و دو دانگ خوانسار بوده که در آن زمان یکی از روستاهای معتبر گلپایگان محسوب می شده است.

در این کتاب اشاره شده که این املاک وقفی تا زمان روی کار آمدن حکومت صفویان و به ویژه تا زمان حکومت شاه طهماسب معتبر بوده است. اما در زمان این پادشاه تمامی این املاک وقفی مصادره شده و به تصرّف دیوان درآمده است. از این روی وقفی بودن این املاک در روزگار صفویه منتفی شده است.

امام خمینی (ره) در 7 آبان 1344 و در زمان ورود ایشان از خاک ترکیه به عراق، در شهر نجف اشرف، نامه ای را برای آیت الله ابن الرضا ارسال می نمایند که مخاطب آن علمای شهرستان خوانسار بوده است. متن نامه به این شرح است:

 بسمه تعالی

4 رجب 85

خدمت ذی شرافت حضرات علمای اعلام و حجج اسلام خوانسار، دامت برکاتهم، به عرض می رساند، تلگراف تبریک تشرّف اینجانب به اعتاب مقدّسه موجب تشکر گردید و چون اطلاع حاصل شد که تلگرافات حقیر را نمی رسانند مبادرت به جواب کتبی شد. از خدای تعالی ادامۀ توفیقات علمای اعلام -دامت برکاتهم - را در اِعلای کلمۀ طیبۀ اسلام خواستارم و ملتمس دعا هستم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

روح الله الموسوی الخمینی

(برگرفته از کتاب صحیفه امام، ج2)

برای ادیب خوانساری و سحر صدایش

مرغی از اقصای ظلمت پر گرفت/ شب، چرایی گفت و خواب از سر گرفت

مرغ، وایی کرد، پر بگشود و بست/ راهِ شب نشناخت، در ظلمت نشست

من همان مرغم، به ظلمت باژگون/ نغمه اش وای، آب خوردش جوی خون

دانه اش در دام تزویر فلک/ لانه بر گهوارۀ جنبانِ شک

لانه می جنبد وز او ارکانِ مرغ/ ژیغ ژیغش می خراشد جانِ مرغ

ای خدا گر شک نبودی در میان/ کی چنین تاریک بود این خاکدان؟

گر نه تن زندان تردید آمدی/ شب پر از فانوس خورشید آمدی

من همان مرغم که وای آواز او/ سوز مأیوسان همه از ساز او

او ز شب در وای و شب دلشاد از اوست/ شب، خوش از مرغی که در فریاد اوست

گاه بالی می زند در قعر آن/ گاه وایی می کشد از سوز جان

خود اگر شب سرخوش از وایش نبود/ لاجرم این بند بر پایش نبود

وای اگر تابد به زندانبان ریش/ آفتاب عشقی از محبوس خویش

من همان مرغم، نه افزونم نه کم/ قایقی سرگشته بر دریای غم

گر امیدم پیش راند یک نفس/ روح دریایم کشاند باز پس

گر امیدم وا نهد با خویشتن/ مدفن دریای بی پایان و، من!

ور نه خود بازم نهد دریای پیر/ گو بیا، امید! و پارویی بگیر!

خود نه از امید رَستم نی ز غم/ وین میان خویش دست و پایی می زنم

من همان مرغم گه پر بگشود و بست/ ره ز شب نشناخت، در ظلمت نشست

نه ش غم جان است و نه ش پروای نام/ می زند وایی به ظلمت، والسلام

از همشهری های گرامی درخواست دارم که اگر کسی تصاویری دارد از خانۀ تاریخی که در روبروی مخابرات قرار داشته و در حال حاضر تخریب شده (خانه رفعتی) و نیز خانه های تاریخی دیگر شهر که شاید امروزه اثری از آنها نباشد مثل خانه شهیدی، برای من ارسال نماید.

با تشکر

پست الکترونیکی: Hossein.sedighian@gmail.com

 در حوالی خوانسار یک نفر به نام محمّدعلی خرّاط از فارغ التحصیلان مدرسۀ نایب حسین کاشی، عده ای را دور خود جمع کرده، مشغول شرارت بود. حتی گفته می شد که به نام خود سکه هم ضرب کرده بود و او را تحت حمایت حاج میرزا محمد مهدی {شهیدی} می دانستند و شاید هم به واسطه جلوگیری از بختیاری ها غیر مستقیم نظر داشته. مخالفین مشارالیه شیخ یوسف سابق الذکر در تهران سبب این گونه انتشارات نسبت به حاج میرزا محمد مهدی بوده و از هیچ گونه اتهامات خودداری نمی کرده.

https://www.academia.edu/5864781/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA_%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1_%D8%B7%DB%8C%D9%91_%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C

فرا رسیدن ایّام سوگواری سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) را

به تمامی شیعیان جهان، به ویژه اهالی حسینی خوانسار، تسلیت عرض

می نمایم.

اگر به اقوال شفاهی و نوشته­ های پژوهشگرانی چون دکتر زهرایی در کتاب دورنمای خوانسار، مراجعه نمایید، متوجّه خواهید شد که بیان شده در گذشته و قبل از بنای خوانسار فعلی، در محدودۀ بالا ده تا چشمه کیده شهر قدیم خوانسار قرار داشته است. شواهد مهم این عزیزان نیز بیشتر در ارتباط با یافته­ هایی دیوار­های تنور­ پخت نان و ... بوده که در ایّام سد­سازی و در همین محدوده به­ دست آمد؛ هر چند که در آن زمان کسی به این شواهد توجّه نکرده و پروژه سد سازی و خاک­برداری آن ادامه پیدا کرد. همین موضوع باعث شد تا اینکه در تابستان 1393 و با کمک تنی چند از عزیزان، به این منطقه رفته و دو محوطۀ باستانی را شناسایی نماییم.

فرا رسیدن ایام سوگواری سلار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) را به تمامی شیعیان جهان بالاخص خوانساری های عزیز تسلیت عرض می نمایم.

2- محمد حسین خوانساری تهرانی

3- محمد حین بن محمد بن علی خوانساری اصفهانی

4- محمد رضا بن عبدالله خوانساری مشهور به طبیب خوانساری

5- محمد علی بن محمد صادق خوانساری مشهور به نامه خوانساری

6- محمد بن محمد شفیع خوانساری

7- محمد مهدی خوانساری تهرانی

8- مهدی خوانساری

9- علی بن محمد علی خوانساری

10- محمد رضا بن علی اکبر خوانساری

... (برگرفته شده از سایت بیاض)

2- نوّاب منوچهر میرزا، 1251

3- فرّخ¬سیر میرزا، 1254

4- احتشام¬الدوله خانلر¬میرزا، 1266

5- نوّاب احمد میرزا، 1267

6- آجودان¬باشی، 1268

7- محمّد ابراهیم خان یزدی، 1272

8- امیر¬زاده احمد میرزا، 1275

9- محمّد¬حسن¬خان، 1281

10- محمّد ناصر¬خان ظهیر¬الدوله، 1283

11- هوشنگ میرزا، 1287

12- عبد¬العلی خان ادیب¬الملک، 1288

13- محمّد امین¬میرزا، 1290

14-ظلّ¬السلطان، 1295 تا 1314

15- حکیم¬الممالک، 1301

16- شاهزاده مهدی قلی¬میرزای سهام¬الملک امیر تومان، 1314

17- ابو¬الفتح میرزای مؤید¬الدّوله، 1316

18- محمّد¬تقی¬خان احتساب¬الملک، اواخر 1316

19- سلطان ابراهیم میرزای مشکوه¬الدوله، 1317 تا 1318

20- محمّد حسن میرزا، 1318

21- میرزا حسن¬خان مسعود¬السلطنه، 1319

22- میرزا حسین¬خان مؤتمن¬الملک، 1320

23- بدیع¬الملک، 1323

24- انتظام¬الدوله، 1324

این مطالب برگرفته شده از کتاب کوچ نشینان لرستان، نوشته اینگه دمانت مورتنسن و ترجمه محمد حسین آریا است که در سال 1377 توسط انتشارات پژوهنده به چاپ رسیده است.